Psycholog, psychoterapeuta czy psychiatra? Do kogo iść w Koninie
W skrócie:
- Psychiatra to lekarz. Stawia diagnozę medyczną, przepisuje leki i wystawia zwolnienie lekarskie.
- Psycholog i psychoterapeuta nie przepisują leków. Pracują rozmową. Psychoterapeuta ma za sobą kilkuletnie szkolenie w prowadzeniu terapii.
- Mój gabinet w Koninie jest prywatny. Sesja trwa 50 minut i kosztuje 180 zł. Formy pomocy i ceny znajdziesz na stronie Psychoterapia w Koninie: oferta i cennik.
To pytanie słyszę bardzo często. Ktoś dzwoni do gabinetu i pyta: „Czy ja dobrze trafiłam? Może powinnam iść do psychiatry?”. To dobre pytanie. Te trzy zawody brzmią podobnie. Każdy z nich robi jednak coś innego.
Nazywam się Monika Jesiołowska. Jestem psychoterapeutką. Prowadzę prywatny gabinet Mental Park w Koninie. Pracuję też na oddziale psychiatrycznym, gdzie prowadzę terapię grupową. Widzę więc na co dzień oba światy: psychoterapię i leczenie lekami. W tym tekście wyjaśniam różnice prostym językiem. Na końcu znajdziesz tabelę, która pomoże Ci wybrać, od kogo zacząć.
Czym różni się psycholog, psychoterapeuta i psychiatra?
Najprościej mówiąc: psychiatra leczy, także lekami. Psycholog diagnozuje i wspiera. Psychoterapeuta prowadzi dłuższy proces zmiany przez regularne rozmowy. Granice bywają płynne. Jedna osoba może mieć kilka z tych kwalifikacji. Psychiatra może być też psychoterapeutą. Psycholog po szkoleniu też nim zostaje.
Poniżej zebrałam najważniejsze różnice w jednej tabeli.
| Psycholog | Psychoterapeuta | Psychiatra | |
|---|---|---|---|
| Wykształcenie | 5-letnie studia magisterskie z psychologii | Studia wyższe (często psychologia lub medycyna) i 4-5 lat szkolenia w psychoterapii | Studia lekarskie i specjalizacja z psychiatrii |
| Czy przepisuje leki? | Nie | Nie (chyba że jest też lekarzem) | Tak |
| Czy wystawia L4? | Nie | Nie (chyba że jest też lekarzem) | Tak |
| Jak pracuje? | Rozmowa, wsparcie, porady, testy psychologiczne | Regularne sesje, zwykle raz w tygodniu, przez kilka miesięcy lub dłużej | Wywiad, diagnoza, dobór leków, wizyty kontrolne |
| Ile trwa wizyta? | Zwykle 50 minut | Zwykle 50 minut, sesja par 80-90 minut | Pierwsza wizyta dłuższa, kontrolne często krótsze |
| Skierowanie na NFZ | Zależy od placówki | Zależy od placówki | Niepotrzebne |
| Skierowanie prywatnie | Niepotrzebne | Niepotrzebne | Niepotrzebne |
Kim jest psycholog i w czym może pomóc?
Psycholog to osoba po pięcioletnich studiach magisterskich z psychologii. Zna mechanizmy emocji, myślenia i zachowania. Może przeprowadzić diagnozę psychologiczną. Używa do tego rozmowy i testów. Nie jest lekarzem. Nie przepisze więc leków i nie wystawi zwolnienia.
Do psychologa warto iść, gdy coś Cię niepokoi, ale wciąż jakoś funkcjonujesz. Chodzisz do pracy. Zajmujesz się domem. Ale od dłuższego czasu czujesz napięcie, smutek albo bezradność. Psycholog pomoże nazwać problem. Powie też, czy lepsza będzie krótka pomoc, psychoterapia czy wizyta u psychiatry.
Psycholog często pracuje w szkole, poradni, szpitalu albo w prywatnym gabinecie. Nie każdy psycholog prowadzi psychoterapię. Do tego potrzebne jest osobne szkolenie.
Kim jest psychoterapeuta i czym jest psychoterapia?
Psychoterapeuta to osoba, która ukończyła całościowe szkolenie w psychoterapii. Takie szkolenie trwa zwykle 4-5 lat. Obejmuje teorię, praktykę z pacjentami, własną terapię i superwizję. Superwizja to regularne omawianie swojej pracy z bardziej doświadczonym terapeutą. Psychoterapeutą najczęściej zostaje psycholog lub lekarz. Bywają też terapeuci z innym wykształceniem humanistycznym.
Psychoterapia to nie jest jedna rozmowa. To proces. Spotykamy się regularnie, zwykle raz w tygodniu. Pierwsze 1-3 spotkania to konsultacje. Ustalamy wtedy, z czym przychodzisz i jaki cel chcesz osiągnąć. Potem pracujemy nad tym celem. Czasem trwa to kilka miesięcy. Czasem dłużej. To zależy od problemu i od tego, czego potrzebujesz.
Psychoterapeuci pracują w różnych nurtach. Najczęstsze to nurt poznawczo-behawioralny, psychodynamiczny, systemowy i integracyjny. Ja pracuję między innymi w terapii schematów. Ten nurt skupia się na wzorcach, które powstały w dzieciństwie i wracają w dorosłym życiu.
Jak sprawdzić, czy psychoterapeuta ma kwalifikacje?
Masz pełne prawo o to zapytać. Dobry terapeuta odpowie spokojnie i bez urazy. Zapytaj o cztery rzeczy:
- Jaką szkołę psychoterapii ukończył i w jakim nurcie?
- Czy ma certyfikat psychoterapeuty albo czy jest w trakcie certyfikacji?
- Czy regularnie korzysta z superwizji?
- Jakiego kodeksu etycznego przestrzega?
Krótkie kursy weekendowe to nie to samo co pełne szkolenie. Warto o tym pamiętać, gdy wybierasz terapeutę.
Kim jest psychiatra i kiedy potrzebne są leki?
Psychiatra to lekarz. Ukończył studia medyczne, a potem specjalizację z psychiatrii. Stawia diagnozę medyczną. Może przepisać leki, wystawić zwolnienie lekarskie i skierować do szpitala lub na oddział dzienny. Może też skierować na psychoterapię.
Wiele osób boi się wizyty u psychiatry. Słyszę często: „Przecież nie jestem wariatem”. Psychiatra nie jest od „wariatów”. Jest od tego, żeby sprawdzić, czy Twój organizm nie potrzebuje wsparcia lekami. Depresja, silne zaburzenia lękowe czy problemy ze snem mają też podłoże biologiczne. Leki nie zmieniają osobowości. Ich zadaniem jest zmniejszyć objawy, żeby dało się normalnie żyć i pracować nad sobą.
Decyzję o lekach zawsze podejmujesz razem z lekarzem. Możesz pytać o działanie, skutki uboczne i czas leczenia. Masz prawo wiedzieć, co bierzesz i dlaczego.
Do kogo iść z moim problemem?
Ta tabela to punkt wyjścia. Nie zastąpi rozmowy ze specjalistą. Pokaże Ci jednak, od kogo najczęściej warto zacząć.
| Twoja sytuacja | Od kogo zacząć? |
|---|---|
| Od kilku tygodni czujesz lęk, napięcie albo gorszy nastrój. Wciąż chodzisz do pracy i zajmujesz się domem. | Psycholog lub psychoterapeuta |
| W związkach powtarza się ten sam scenariusz. Masz silną samokrytykę. Trudno Ci stawiać granice. | Psychoterapeuta |
| Przeżywasz kryzys po stracie bliskiej osoby, rozstaniu albo utracie pracy. | Psycholog lub psychoterapeuta (wsparcie w kryzysie) |
| Od tygodni źle śpisz, nie masz apetytu, trudno Ci wstać z łóżka. | Psychiatra, a obok psychoterapia |
| Ataki paniki są tak częste, że zaczynasz unikać wychodzenia z domu. | Psychiatra i psychoterapeuta |
| Słyszysz głosy, masz poczucie, że ktoś Cię śledzi, albo bliscy mówią, że bardzo się zmieniłeś. | Psychiatra |
| Masz problem z alkoholem, lekami lub innymi substancjami. | Psychiatra lub terapeuta uzależnień |
| W związku są ciągłe kłótnie albo chłód i oboje chcecie to zmienić. | Terapeuta par |
| Masz myśli o odebraniu sobie życia. | Pilnie: 112, SOR lub całodobowa linia wsparcia (numery niżej) |
Kiedy nie czekać i od razu szukać pomocy?
Są sytuacje, w których nie warto czekać na termin w gabinecie. Szukaj pomocy od razu, jeśli:
- myślisz o odebraniu sobie życia albo masz już plan,
- boisz się, że zrobisz krzywdę sobie lub komuś innemu,
- od kilku dni prawie nie śpisz i czujesz się zupełnie inaczej niż zwykle,
- słyszysz lub widzisz rzeczy, których inni nie widzą.
Gdzie zadzwonić:
- 112: numer alarmowy, gdy jest zagrożenie życia.
- 800 70 2222: Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym. Bezpłatnie, całą dobę.
- 116 123: Kryzysowy Telefon Zaufania dla dorosłych. Godziny działania sprawdź na stronie linii.
- 116 111: Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży.
Możesz też pojechać na SOR szpitala, w którym działa oddział psychiatryczny. W nagłej sytuacji nie potrzebujesz skierowania.
Czy psychoterapia i leczenie u psychiatry mogą iść w parze?
Tak. To się nie wyklucza. Wręcz przeciwnie. Przy cięższej depresji czy silnych zaburzeniach lękowych lekarze często zalecają połączenie obu metod. Leki zmniejszają objawy. Psychoterapia pomaga zrozumieć, skąd się biorą, i nauczyć się z nimi radzić.
Widzę to na oddziale. Pacjenci biorą leki i jednocześnie chodzą na terapię grupową. Jedno wspiera drugie. W gabinecie działam tak samo. Jeśli widzę, że ktoś może potrzebować leków, mówię o tym wprost. Proponuję wtedy konsultację u psychiatry. Nie traktuję tego jako porażki terapii. To po prostu dobre zadbanie o pacjenta.
Jeśli chodzisz do psychiatry i na terapię, powiedz o tym obu specjalistom. Nie muszą znać szczegółów. Wystarczy, że wiedzą, że współpracujesz z kimś jeszcze.
Jeśli zastanawiasz się, czy Twój stan to już depresja, przeczytaj mój tekst o tym, że depresja nie zawsze oznacza płacz.
Czy do psychologa, psychoterapeuty i psychiatry potrzebne jest skierowanie?
Prywatnie skierowanie nie jest potrzebne do żadnego z tych specjalistów. Dzwonisz i umawiasz wizytę.
Na NFZ wygląda to tak:
- Psychiatra: skierowanie nie jest potrzebne.
- Centrum zdrowia psychicznego: skierowanie nie jest potrzebne. Zgłaszasz się do punktu zgłoszeniowo-koordynacyjnego.
- Psycholog i psychoterapia w poradni zdrowia psychicznego: zasady w ostatnich latach się zmieniały. Wiele poradni wymaga skierowania od lekarza z umową NFZ, na przykład lekarza rodzinnego lub psychiatry. Przed wizytą zapytaj w rejestracji albo sprawdź aktualne zasady na pacjent.gov.pl.
Pamiętaj też o czasie oczekiwania. Na psychoterapię w ramach NFZ czeka się często wiele miesięcy. Warto zapisać się na listę jak najwcześniej. W międzyczasie możesz skorzystać z konsultacji prywatnej albo z bezpłatnych linii wsparcia.
Ile kosztuje wizyta prywatnie i czy mój gabinet przyjmuje na NFZ?
Mój gabinet Mental Park w Koninie jest prywatny. Nie ma umowy z NFZ. Wizyty są płatne. Doświadczenie w systemie publicznym zdobywam, pracując na oddziale psychiatrycznym. To dwie osobne rzeczy i chcę, żeby było to jasne.
Aktualne ceny w moim gabinecie:
- konsultacja psychoterapeutyczna: 50 minut, 180 zł,
- psychoterapia indywidualna: 50 minut, 180 zł,
- psychoterapia par: 80 minut, 250 zł.
Pełny cennik i opis form pracy znajdziesz na stronie Psychoterapia w Koninie: indywidualna, par i młodzieży.
Przyjmuję stacjonarnie w Koninie przy ul. Kościuszki 13A. Prowadzę też sesje online. Z tej formy korzysta wiele osób z Turku, Koła i Słupcy. Różnice między obiema formami opisałam w tekście Psychoterapia online czy stacjonarnie w Koninie?.
Jak wygląda pierwsza wizyta u psychoterapeuty?
Pierwsza wizyta to rozmowa. Nie musisz się do niej przygotowywać. Nie musisz wiedzieć, co Ci jest. Zapytam, co Cię sprowadza i od kiedy to trwa. Zapytam też o Twoją sytuację, zdrowie i bliskich. Jeśli o czymś nie chcesz jeszcze mówić, mówisz „stop”. To w porządku.
Po 1-3 spotkaniach powiem Ci, co widzę. Zaproponuję formę pomocy. Może to być psychoterapia indywidualna, terapia par albo krótsze wsparcie w kryzysie. Jeśli uznam, że potrzebna jest konsultacja psychiatryczna, też to powiem. Decyzję podejmujesz Ty.
Wszystko, co mówisz, zostaje między nami. Obowiązuje mnie tajemnica zawodowa. Wyjątkiem jest sytuacja bezpośredniego zagrożenia życia. Więcej o obawach przed pierwszym spotkaniem przeczytasz w tekście pierwsza wizyta u psychologa: 5 pytań i obaw.
Najczęstsze pytania
Nadal nie wiesz, do kogo iść?
To normalne. Nie musisz tego wiedzieć sama ani sam. Zadzwoń do mnie: 666 016 915. Krótko porozmawiamy o tym, z czym przychodzisz. Jeśli uznam, że lepszym wyborem będzie psychiatra, powiem Ci to wprost. Wszystkie dane kontaktowe znajdziesz na stronie Kontakt.
Autorka: mgr Monika Jesiołowska, psychoterapeutka. Ukończyłam 5-letnie szkolenie podyplomowe w psychoterapii. Pracuję na oddziale psychiatrycznym, gdzie prowadzę terapię grupową. Prywatnie przyjmuję w gabinecie Mental Park w Koninie i online.
